هنر مقاومت؛ سنگری فرهنگی در برابر تهدیدها و ابزاری برای تقویت تاب‌آوری جامعه

پدافند غیرعامل، تنها به مجموعه‌ای از اقدامات فنی، حفاظتی و پیشگیرانه محدود نمی‌شود، بلکه مفهومی گسترده در عرصه صیانت از سرمایه‌های انسانی، فرهنگی و اجتماعی جامعه است؛ رویکردی که با افزایش آگاهی، تقویت آمادگی و ارتقای تاب‌آوری، زمینه مواجهه هوشمندانه با تهدیدهای گوناگون را فراهم می‌کند. در این میان، فرهنگ و هنر از مهم‌ترین ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند در کنار سایر مؤلفه‌های پدافند غیرعامل، نقش مؤثری در حفظ انسجام و پایداری جامعه ایفا کنند.

هنر مقاومت، به‌عنوان جریانی برخاسته از باورها، آرمان‌ها، هویت و تجربه‌های تاریخی یک ملت، فراتر از بازنمایی صحنه‌های ایثار و ایستادگی، حامل پیام امید، آگاهی، خودباوری و استقلال فرهنگی است. این هنر با روایت حقیقت، ثبت حافظه تاریخی، بازخوانی تجربه‌های مقاومت و به تصویر کشیدن ایستادگی مردم در برابر تهدیدها، می‌تواند به تقویت روحیه جمعی و افزایش قدرت مواجهه جامعه با جنگ‌های رسانه‌ای، فرهنگی و شناختی کمک کند.

هنر اصیل و ریشه‌دار، هنگامی که از متن زندگی مردم برخیزد و با هویت، تاریخ و باورهای آنان پیوند داشته باشد، به یکی از مؤثرترین ابزارهای صیانت فرهنگی تبدیل می‌شود. چنین هنری با تقویت تعلق اجتماعی، بازشناساندن سرمایه‌های هویتی و زنده نگه داشتن روایت‌های مشترک، در برابر تلاش‌هایی که هویت، باورها و پیوندهای اجتماعی جامعه را هدف قرار می‌دهند، نقش یک سنگر فرهنگی را ایفا می‌کند. از این منظر، حمایت از هنر مقاومت و فراهم کردن زمینه رشد و بالندگی آن، بخشی از نگاه راهبردی به پدافند غیرعامل است.

استان سیستان و بلوچستان نیز با برخورداری از پیشینه غنی تاریخی و تمدنی، فرهنگ ریشه‌دار، تنوع قومی و مذهبی، روحیه میزبانی، همزیستی و سرمایه‌های ارزشمند انسانی، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تولید و ترویج هنر مقاومت دارد. بازنمایی این داشته‌ها در قالب آثار هنری، روایتگری، ادبیات، هنرهای نمایشی، موسیقی و تولیدات تصویری، علاوه بر پاسداشت هویت این سرزمین، می‌تواند به تقویت همبستگی اجتماعی و بازنمایی ظرفیت‌های واقعی مردم این خطه کمک کند.

حوزه هنری انقلاب اسلامی، هنر را یکی از میدان‌های مهم ایستادگی و آگاهی‌بخشی می‌داند و بر این باور است که هنرمند متعهد می‌تواند با زبان خلاقانه خود، روایتگر حقیقت، پاسدار حافظه جمعی و تقویت‌کننده امید و خودباوری در جامعه باشد. توجه به هنر مقاومت، حمایت از هنرمندان اصیل و تولید آثاری متناسب با نیازها و اقتضائات فرهنگی جامعه، ضرورتی است که باید در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و رویکردهای مرتبط با پدافند غیرعامل جایگاهی جدی داشته باشد.

هفته پدافند غیرعامل، فرصتی برای تأکید دوباره بر این حقیقت است که دفاع از یک سرزمین، تنها در حفاظت از زیرساخت‌ها خلاصه نمی‌شود؛ صیانت از هویت، فرهنگ، باورها و سرمایه‌های اجتماعی نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از این مأموریت است. بی‌تردید، هنر مقاومت با ریشه‌داشتن در حقیقت و پیوند با مردم، می‌تواند سنگری ماندگار در برابر تهدیدها و زمینه‌ساز جامعه‌ای آگاه‌تر، منسجم‌تر و تاب‌آورتر باشد.

مصطفی سیاسر
رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی سیستان و بلوچستان